Sustainable Business Identity Methode

De bedenkers

Bij dit idee spelen vijf mkb-bedrijven een complementaire rol. Het vraagstuk speelt bij Installatiebedrijf A.J.Loots, ontwikkelaar van zonne-energieprojecten Ecorus, en specialist in planning en forecasting EyeOn. Een bijdrage aan de oplossing komt van merkspecialist DeltaZuid en van 360SDG, dat organisaties helpt met het definiëren en uitvoeren van een duurzame strategie.

Het vraagstuk

Veel mkb-bedrijven hebben moeite om jonge werknemers aan te trekken en te behouden. Deze jongeren, de Generation-Z millenials, zoeken naar zingeving en willen met hun werk een bijdrage aan de wereld leveren. In hun ogen doen mkb-bedrijven te weinig aan duurzaamheid. In de praktijk hebben veel mkb-bedrijven wel duurzame ambities, maar lukt het niet goed om die in te vullen en uit te dragen. Dit speelt onder meer in de hernieuwbare energie- en installatiesector. Bedrijven weten niet hoe ze hun duurzame ambities in de organisatie doorvertalen en hoe ze hun medewerkers in deze verandering meenemen en opleiden. Daarnaast is er een groep mkb-bedrijven die nog geen duurzame ambities heeft geformuleerd. Daar is bewustwording en inspiratie nodig.

Het !DEE

Aan de hand van de Sustainable Business Identity-methode (SBI) kunnen mkb-bedrijven vanuit hun eigen identiteit verduurzamen. De methode helpt bedrijven om hun duurzame ambities gestructureerd uit te werken, intern door te voeren en extern uit te dragen. Daarmee worden de bedrijven aantrekkelijker voor jonge medewerkers. Centraal in de methode staan interactieve workshops waarin mkb-medewerkers een duurzaamheidsstrategie leren ontwikkelen, invoeren en uitdragen. De basis hiervoor bestaat al; nu wordt deze toegespitst op de bouwnijverheid, hightech, industrie en zakelijke dienstverlening in de regio Eindhoven. Daarnaast komt er een digitale scan waarmee bedrijven een nulmeting kunnen uitvoeren. De workshops en de scan worden uitgeprobeerd in de deelnemende mkb-bedrijven. Vanuit elk bedrijf doen twee leden van het management mee, samen met drie tot zes medewerkers. Dit resulteert in een verbeterde versie van de methode. Vervolgens maken ook andere mkb-bedrijven en studenten uit de regio Eindhoven met de methode kennis. Dat gebeurt via netwerk- en brancheorganisaties en instellingen voor hoger onderwijs. Tot slot wordt de methode landelijk gedeeld.

Groene pluim voor het klimaat

De bedenkers

De mkb-bedrijven Lindhout schilder-vastgoedonderhoud en Bras Fijnaart zijn actief in de klimaat- en energietransitie. Lindhout is gespecialiseerd in vastgoedonderhoud in de breedste zin van het woord en Bras Fijnaart is expert in groenvoorziening en cultuurtechniek. Voor dit idee werken zij samen met Stichting De Groene Pluim, die onder meer netwerkbijeenkomsten organiseert waar ondernemers ervaringen uitwisselen, en met H!VE, een community voor online leren met nadruk op 21e-eeuwse vaardigheden.

Het vraagstuk

De ontwikkelingen in de klimaat- en energietransitie gaan snel. Individuele mkb-bedrijven kunnen het bijna niet bijhouden. De werkdruk is hoog, er zijn handen tekort en er is weinig tijd voor scholing en ontwikkeling. Hoe komen mkb-bedrijven dan toch aan gekwalificeerd personeel en blijven ze als werkgever interessant voor hun huidige werknemers? Er zijn andere manieren nodig waarop mkb-bedrijven kunnen investeren in menselijk kapitaal. Daarbij geldt dat mkb’ers liever van elkaar leren dan van derden.

Het !DEE

‘Groene Pluim voor klimaat’ benadert leren en ontwikkeling op het gebied van energie- en klimaattransitie als een netwerkactiviteit. De essentie is dat medewerkers van verschillende bedrijven samen beleid ontwikkelen, goede voorbeelden delen en het resultaat uitvoeren.

Een projectteam met medewerkers van Lindhout en Bras Fijnaart werkt een aanpak uit. Er worden vier ontbijtsessies georganiseerd waar minimaal tien mkb-ondernemers verdiepende gesprekken voeren en kennis en hulpbronnen met elkaar delen. Ook zijn er acht avondsessies waar in totaal minstens zeventig medewerkers van gedachten wisselen over hun eigen verantwoordelijkheid om zich te scholen op het gebied van de energie- en klimaattransitie. Ten slotte krijgen vijftig deelnemers een individueel opleidings- en carrièreplan van een gecertificeerde jobcoach.

Stichting De Groene Pluim helpt bij een bredere verspreiding van deze aanpak. Zo kan een beweging ontstaan van mkb-bedrijven die investeren in menselijk kapitaal.

Expertisecentrum Precisietechniek

Door de automatisering en digitalisering zijn er razendsnelle ontwikkelingen in het vakgebied precisietechniek -‘verspanen’. Klassiek ambachtelijk werken verdwijnt steeds meer en maakt plaats voor computergestuurd en procesgericht werken.

DE BEDENKERS

Het Expertise Centrum Precisietechniek Zuid-Holland is een initiatief van zeven verspanende bedrijven in combinatie met OOM, het scholingsbureau van de sociale partners in de metaalbewerking, en de Metaalunie, de ondernemersvereniging voor het mkb in de metaal. De zeven bedrijven zijn Boers & Co, FMI, Icamat technology, Klift Metaalbewerking, Madern, Matrix Metaalbewerking en Peekstok.

Het vraagstuk

In de precisietechniek (het verspanen) maakt ambachtelijk werken in hoog tempo plaats voor computergestuurd en procesgericht werken. De verspaner, van oorsprong een doener, moet nu veel meer procesmatig werken en denken, met ict kunnen omgaan en kunnen programmeren. In Zuid-Holland zorgt dit voor problemen in het mkb, waar een groot tekort aan vakmensen is. De personeelsbestanden vergrijzen: meer dan de helft van de medewerkers is niet opgeleid met 21e-eeuwse vaardigheden zoals effectief communiceren, kennisdelen en samenwerken. Er is te weinig instroom van jonge vakmensen en de techniekopleidingen sluiten slecht aan bij de behoeften van bedrijven. Een structurele dialoog met het onderwijs is nodig, maar het verspanende mkb is onvoldoende georganiseerd om de problemen samen op te pakken.

“Samenwerking wordt steeds moeilijker als overlevingsstrategie. Dat vraagt om gedragsverandering en gedeelde visie over waar het vak naartoe gaat.”

Het !DEE

Bekijk de video om snel een beeld te krijgen van dit MKB!dee.

In een éénjarig project wordt het fundament gelegd voor de oprichting van het Expertisecentrum Precisietechniek (ECP) Zuid-Holland. Dat gebeurt in de vorm van twee pilots. De eerste richt zich op een nieuw beroepsbeeld en een gezamenlijke wervingscampagne. In de tweede wordt een virtuele onderwijsmodule ontwikkeld, die wordt afgesloten met leren op de werkplek.

Feestelijke uitreiking cheque door Mona Keijzer, Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat

Op termijn wil het ECP zowel beroepsopleidingen voor jongeren als om- en bijscholing voor werkenden aanbieden. Dit gebeurt dan in een samenwerking tussen mkb, onderwijs en regionale overheid. Daarnaast gaat het ECP structurele vernieuwingen in het onderwijs ondersteunen en het circuleren van kennis binnen het mkb organiseren.

Voortgang

Arjan van Wijngaarden: “De strategie was aanvankelijk dat we twee pilots zouden gaan draaien. We wilden een hedendaags beroepsbeeld creëren via een hedendaagse wervingscampagne. En we hadden het plan om een e-learning-systeem te ontwikkelen met onderwijsmodules verzameld op een platform, met onderwijs dat aansluit bij wat verspaners echt nodig hebben. Twee werkgroepen gingen daarmee aan de slag. Via die pilots wilden we toewerken naar dat grotere plan, naar het beoogde expertisecentrum voor precisietechniek. Maar al snel hebben we een switch gemaakt. De bedrijven met wie ik om tafel zat zeiden: ‘we doen het andersom. We richten eerst een vereniging op. Dan kunnen we daarna opschalen’. En zo geschiedde. Op 9 april hebben zeven bedrijven uit de regio samen het EPC gelanceerd als vereniging met een bestuur, keurig ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Ik werd benoemd als projectmanager. Er was zoveel enthousiasme dat de bedrijven de bijdrage die we van MKB!dee hadden gekregen zelf hebben verdubbeld.”

In een stroomversnelling
“Vanaf dat moment zijn veel zaken in een stroomversnelling geraakt. Qua wervingscampagne ontdekten we dat er op dit gebied al een en ander gaande is. Zo heeft een van de MKB!dee-partners samen met Metalent een Vr-film gemaakt en heeft Metalent ook een VR-campagne gestart. Wij besloten om daar op aan te haken. En qua e-learning kwamen we tot de conclusie dat we daar zeker verder mee moeten. Maar dat we dan wel gespecialiseerde hulp moesten zoeken, dat kunnen wij niet zelf. Om te accelereren in onderwijsmodules, met daarin het nieuwe beroepsbeeld goed voor het voetlicht gebracht, hebben we inmiddels een platform ingericht, waarbinnen we elkaar kunnen informeren. Met ook een eigen e-learning managementsysteem. Het onderwijsplatform staat daarmee in feite klaar. De volgende stap is om onderwijsmodules in te richten en deze vervolgens uit te rollen”

Experimenteerruimte
“Dankzij de bijdrage van het MKB!dee zijn we dus een paar stappen verder. Het belangrijkste: we hebben daadwerkelijk een Expertisecentrum Precisietechniek opgericht. Veertien bedrijven in de regio hebben zich verenigd, en gecommitteerd aan het plan om samen een kentering in de instroom te realiseren. We vormen samen als het ware een merk. Daarnaast starten we binnenkort met een fysieke plek, waar alles bij elkaar moet komen. Op de RDM Campus mogen we van het Techniekcollege Rotterdam een eigen ruimte inrichten, bij wijze van experiment. Idee is om daar de ‘buitenwereld’ en de ‘binnenwereld’ bij elkaar te brengen. Hoe we dat precies doen weten we nog niet. Alles ligt nog open. Maar plannen zijn er al volop.”

www.ecpzh.nl

Gezamenlijk ontwikkelen van talenten

De bedenkers

Bij de ontwikkeling van De Kleine Aarde tot kenniscentrum voor circulaire economie zijn vijf mkb-bedrijven en drie mbo-instellingen betrokken. MEWA is gespecialiseerd in kunststofrecycling en ook Maris Projects verwerkt afval tot nuttige producten. Durocan ontwikkelt energiesystemen waarin warmte en kracht optimaal samenwerken en Burg Solar ontwikkelt solarwarmtetechnieken om het gasverbruik te reduceren. New Age Learning is specialist in digitale leeromgevingen voor technische beroepen. Vanuit De Kleine Aarde is onder meer een belangrijke rol weggelegd voor Helicon, aanbieder van groene beroepsopleidingen, SintLucas, vakschool voor creatief talent en het Summa College, een grote organisatie voor mbo in Brainport-regio Eindhoven.

Het vraagstuk

Mkb-ondernemers staan voor grote veranderingen op het gebied van energie. Er komen nieuwe normen in de bouw- en installatietechniek en de overgang van traditionele, fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energiebronnen staat voor de deur. Maar de transitie wordt afgeremd door problemen met human capital. Bedrijven kunnen geen nieuwe technici vinden en de huidige medewerkers missen relevante kennis en kunde. Er is behoefte aan een inspirerende omgeving waar mkb-ondernemers samen onderzoek op het gebied van duurzaamheid kunnen uitvoeren en waar medewerkers en studenten kennismaken met innovatieve technieken. Dergelijke initiatieven zijn er wel in het westen en noorden van Nederland, maar nog niet in het zuiden.

Het !DEE

Bekijk de video om snel een indruk van dit MKB!dee te krijgen.

De Kleine Aarde wordt omgevormd tot een Kenniscentrum Circulaire Economie, waar ondernemers, onderwijs en overheden elkaar ontmoeten en versterken. Het kenniscentrum wordt ingericht met de nieuwste energietechnieken, demo-apparatuur, laboratoria en een digitale leeromgeving. Ondernemers werken hier samen met groepjes studenten aan onderzoeksopdrachten. Er wordt onderzoek gedaan naar innovaties en combinaties van technieken op het gebied van duurzame energie. De bevindingen worden toegepast in de gebouwen op het terrein. Ook worden er cursussen, bij- en herscholingen, keuzedelen en minoren ontwikkeld. Tot slot wordt de opgedane kennis gedeeld in scholingstrajecten, masterclasses en bijeenkomsten rondom circulaire economie voor installateurs, medewerkers energiebedrijven en studenten.

Voortgang

Ruben Maris, projectleider: “De Kleine Aarde in Boxtel omvormen tot een Kenniscentrum Circulaire Economie; dat was wat ik voor ogen had. Zover zijn we nog niet gekomen. Hou het op bureaucratische problemen en politieke onenigheid. Maar die plek, die gaat er komen. Wij laten ons niet stoppen. Het lab hebben we intussen namelijk al ontwikkeld; het staat alleen nog niet in Boxtel maar in mijn eigen bedrijf, in Schijndel. Zodra de vergunningen rond zijn, is het een kwestie van de muren tegelen en een vloertje leggen en dan kunnen we alles zo overhevelen. En er gebeurt ondertussen ook al van alles hoor. Zo hebben we al een voedselbos en een tuin waar we functionele planten als Stevia kweken voor onderzoek.”

Meemaken is begrijpen
“Het lab dat we gebouwd hebben is groot genoeg om te bewijzen dat opschaling naar grotere installaties mogelijk is en tegelijkertijd klein genoeg om het proces aanschouwelijk te maken. Leerlingen kunnen eromheen staan, zelf biomassa toevoegen, de knoppen bedienen en de meters aflezen. En ze zien dat er borrels in het water ontstaan; dat ze dus methaan ontwikkelen wat ze zelf kunnen aansteken. Dat ze dus zelf brandstof creëren. Waar auto’s op kunnen rijden, installaties op kunnen draaien, etc. Ik denk dat dit de beste manier van onderwijs is. Zien is geloven. Meemaken is begrijpen. Dat krijg je niet voor elkaar met een boekje.”

Techniekvonkje ontvlammen
“Samen met Cor Konings van het Summa College werk ik aan een lesprogramma wat scholen kunnen gebruiken. Ons doel: minimale inzet van de docent, maximaal effect bij de leerlingen. En natuurlijk is dat programma ook geschikt voor bij- of herscholingen. De nieuwste technieken, geïnspireerd op processen die moeder aarde al jaren draaiende houden. Natuurlijk kunnen leerlingen dan ook hier op bezoek komen, of ik kom met een draagbaar lab naar de scholen. In de hoop dat ik zo het techniekvonkje laat ontvlammen.”

Feestelijke uitreiking cheque door Mona Keijzer, Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat

Smart Photonics Uitdaging

IP2 Solutions ontwikkelt en realiseert innovatieve producten en diensten voor toepassingen in de medische markt, de beveiligingsmarkt en de hightech industrie. Een voorbeeld hiervan zijn slimme antennes voor de nieuwe generatie draadloze communicatie. IP2 Solutions is specialist in deze radiofrequentietechnologie (RF).

BEDENKERS

Daarnaast realiseert IP2 Solutions complete turn-key systemen: elektronica, software en embedded systemen worden tijdens het ontwikkelproces samengevoegd tot een compleet systeem. Voor de uitvoering van de Smart Photonics Uitdaging werkt IP2 Solutions samen met de Technische Universiteit Eindhoven, het Innovatiecluster Smart Photonics (Photon Delta) en LioniX International.

HET VRAAGSTUK

Smart fotonica, de technologie voor slimme chips die bewerkingen doen op basis van licht, is een internationale groeimarkt die voor Nederland zeer interessant is. In het bijzonder liggen er mogelijkheden op het raakvlak van fotonica en radiofrequentietechnologie (RF). Initatiefnemer IP2 Solutions zou op basis van deze nieuwe kennis graag een innovatieve applicatie ontwikkelen. Bij medewerkers in het mkb is echter nog maar weinig kennis van fotonica aanwezig. Ook heeft het mkb behoefte aan extra capaciteit, kennis en praktijkervaring op het gebied van RF-technologie.

“Deze tools zijn goed toepasbaar voor andere bedrijven en instellingen omdat veel mkb-bedrijven in een vergelijkbare situatie verkeren.”

IP2 Solutions

HET IDEE

Bekijk de video om snel een beeld te krijgen van dit MKB!dee

Met de Smart Photonics Uitdaging wordt kennis van RF-technologie en fotonica het mkb ingebracht. Langs diverse lijnen worden kennisontwikkeling, kennisdeling en het gezamenlijk gebruik van faciliteiten en investeringen in human capital bevorderd. Er komen bijvoorbeeld praktijkplaatsen voor stagiairs, afstudeerders en promovendi en leerwerkplekken waar studenten praktijkervaring kunnen opdoen. Medewerkers van bedrijven wisselen praktijkkennis en -ervaring uit met medewerkers van onderwijsinstellingen en andersom. Mensen uit het bedrijfsleven worden bij onderwijsinstellingen ingezet als docent en voor het bedrijfsleven wordt een curriculum op maat ontwikkeld.

Daarnaast worden concrete middelen ontwikkeld. Er wordt een leeromgeving gebouwd die e-learning en kennismanagement mogelijk maakt. Kennisoverdracht en kennisdeling worden bevorderd via een modern forum, een eigen socialmediakanaal, gamification en inzet van community-software.

Tot slot worden samenwerking, e-coaching en networking vergemakkelijkt door de inzet van slimme videoconferencing en andere communicatietechnologieën.

Voortgang

Peter Koomen: “Afgelopen jaar hebben we allereerst geprobeerd alle spelers in kaart te brengen die zich bezighouden met smart photonics. Wie houden zich daar al mee bezig en hoe ver zijn we eigenlijk? Dat zijn er niet heel veel, ontdekten we. Uit dat onderzoek bleek bovendien al snel dat het nog te vroeg is om smart photonics in onze telecom- en radarapplicaties uit te proberen, er is nog geen eindproduct beschikbaar en er zijn alleen prototypes beschikbaar. Een tegenvaller. De markt is eenvoudigweg nog niet zover dat er dergelijke slimme chipjes beschikbaar zijn voor onze antennetoepassingen in commerciële applicaties. Er is feitelijk nog best een lange weg te gaan voordat de beschikbaarheid er is en de prijs interessant genoeg is. De techniek is eenvoudigweg nog niet voldoende doorontwikkeld voor commerciële toepassingen. Schattingen gaan ervan uit dat het nog zomaar een jaar of vijf of zelfs meer kan duren.”

Andere insteek
“Op grond daarvan hebben we besloten om voor een andere insteek te kiezen. We weten inmiddels wie de marktpartijen zijn en hebben een eerste community bij elkaar gebracht. Binnen die community gaan we de nieuwste ontwikkelingen monitoren en projecten opzetten. We hebben mensen op cursus gestuurd en gaan ze hier verder in opleiden, gesprekken voeren, symposia bijwonen en technische universiteiten en kennisinstituten goed in de gaten houden. En we blijven nadenken over slimme applicaties. Zodat we er klaar voor zijn zodra de slimme chipjes wel beschikbaar komen. En daarmee voorkomen dat we dan niet in de eerste de beste valkuil trappen. Als het dan gaat om het toepassen daarvan, zijn wij de eerste.”

Energie hoog houden
“Dat betekent dat wij in de periferie alvast druk aan de gang gaan om de koppeling met smart photonics goed te krijgen. Intussen proberen wij de energie in de kenniscommunity hoog te houden en verder uit te breiden. Dat bundelen van alle kennis is ontzettend belangrijk. Zodat niet iedereen straks bij nul begint. Daarvoor is het nodig om het er veel met elkaar over te hebben, de ontwikkelingen te bestendigen. Dat betekent dat we de community steeds opnieuw moeten blijven injecteren. Hoe we dat gaan doen, dat zijn we verder aan het uitwerken.”

Onmogelijke mogelijk maken
“Natuurlijk is het jammer dat het zo loopt. Maar zo gaat dat nu eenmaal. We doen het moeilijke werk en willen het onmogelijke mogelijk maken. Tegelijkertijd moet er natuurlijk ook geld verdiend worden. Hoe voorkom je dan dat de aandacht verslapt? Wat dan helpt is het lonkende perspectief. Dat smart photonics USP’s gaat opleveren staat buiten kijf. Smart photonics gaat gegarandeerd onderdeel uitmaken van de toekomstige telecom- en radarapparatuur. Dan is het uiteraard wel nodig dat er partijen zijn die de toepassingen naar de markt kunnen maken. Wij zorgen er tot die tijd voor dat we actief blijven in deze specialistische wereld, om in de toekomst wél die unieke producten te kunnen realiseren.”

Feestelijke uitreiking cheque door Mona Keijzer, Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat